Sân bay Tân Sơn Nhất lúc năm giờ sáng bao giờ cũng có một thứ ánh sáng riêng — thứ ánh sáng vàng vọt của đèn huỳnh quang trộn với ánh trời chưa kịp sáng hẳn, khiến mọi gương mặt trông mệt mỏi hơn thực tế. Hùng đứng ở khu vực chờ, giả vờ xem điện thoại, mắt liếc về phía quầy làm thủ tục của một hãng hàng không giá rẻ, nơi một người phụ nữ trung niên đang cãi cọ nhỏ tiếng với nhân viên mặt đất.
Ba ngày trước, một người đàn ông tên Bảo bước vào văn phòng của anh, tay run run đặt lên bàn một tấm ảnh chụp màn hình.
“Đây là chị gái tôi,” Bảo nói. “Chị Thu. Chị ấy mất tích hai tuần nay.”
Hùng cầm tấm ảnh lên. Một người phụ nữ khoảng bốn mươi lăm tuổi, gương mặt phúc hậu, đứng trước một cửa hàng tạp hóa nhỏ. “Anh đã báo công an chưa?”
“Rồi. Nhưng họ nói chị tôi tự nguyện rời khỏi nhà, không có dấu hiệu bị bắt cóc hay tội phạm, nên không thụ lý là án hình sự. Họ chỉ ghi nhận là người mất tích tự nguyện.” Bảo siết chặt tay. “Nhưng tôi biết chị tôi. Chị ấy không bao giờ bỏ đi mà không nói một lời với tôi, với các con chị ấy. Anh Hùng, tôi cần biết chị tôi đang ở đâu, và tại sao chị ấy đi.”
Câu chuyện của Bảo dần hé lộ: chị Thu là chủ một tiệm tạp hóa nhỏ ở Bình Chánh, chồng mất cách đây bốn năm vì tai nạn giao thông, một mình nuôi hai con đang tuổi đi học. Khoảng sáu tháng trước, chị bắt đầu quen biết một người đàn ông qua mạng xã hội, tự giới thiệu là Việt kiều Mỹ, làm ăn thành đạt, đang tìm hiểu để “về nước lập nghiệp lâu dài”. Hai người trò chuyện qua video call gần như mỗi ngày.
“Chị tôi vay tiền,” Bảo nói, giọng nghẹn lại. “Vay của tôi hai trăm triệu, nói là để ‘đầu tư chung với người ta’. Tôi cho vay vì thấy chị vui hẳn ra sau bao năm sống một mình. Nhưng giờ chị biến mất, số tiền cũng biến mất, và người đàn ông kia thì tôi chưa từng gặp mặt ngoài đời.”
Vy, cộng sự của Hùng, chỉ mất một buổi chiều để dựng lại bức tranh tài khoản mạng xã hội của “người đàn ông Việt kiều” kia — một cái tên: Richard Trần. Ảnh đại diện là ảnh một doanh nhân bảnh bao chụp trước xe hơi sang trọng, nhưng khi tra ngược hình ảnh, Vy tìm ra nó thuộc về một người mẫu ảnh stock người Mỹ gốc Á hoàn toàn không liên quan.
“Kịch bản lừa đảo tình cảm kiểu cổ điển,” Vy nói, chỉ vào màn hình. “Vẽ ra một Việt kiều thành đạt, tán tỉnh phụ nữ đơn thân trung niên, rồi dần dần mượn tiền với lý do đầu tư, thủ tục visa, chuyển tiền quốc tế bị kẹt cần ‘phí giải ngân’. Có hàng trăm nạn nhân kiểu này mỗi năm.”
Nhưng có một điểm khiến Hùng khựng lại: nếu đây chỉ là lừa đảo qua mạng thông thường, tại sao chị Thu lại biến mất khỏi nhà, thay vì chỉ mất tiền rồi ở lại chịu đựng như phần lớn nạn nhân khác?
Anh yêu cầu Bảo cho xem lại toàn bộ tin nhắn cuối cùng giữa chị Thu và các con trước khi mất tích. Trong đó có một dòng ngắn gửi cho con gái lớn: “Mẹ đi có việc vài ngày, con ở nhà lo cho em, đừng lo cho mẹ.”
“Đây không phải tin nhắn của một người bị lừa xong rồi bỏ trốn vì xấu hổ,” Hùng nói. “Đây là tin nhắn của một người đang trên đường đi đâu đó, với một kế hoạch trong đầu.”
Manh mối tiếp theo đến từ chính quầy vé máy bay. Vy, qua một mối quen ở một đại lý du lịch, dò ra rằng có một vé bay từ Tân Sơn Nhất đi Phnom Penh được đặt bằng số điện thoại trùng với số chị Thu dùng đăng ký gói dữ liệu di động, thanh toán đúng ngày chị mất tích.
“Phnom Penh,” Hùng lặp lại, cau mày. Đây không phải điểm đến ngẫu nhiên. Trong vài năm gần đây, khu vực biên giới Campuchia trở thành nơi đóng bản doanh của nhiều tổ chức lừa đảo trực tuyến quy mô lớn, nơi không ít nạn nhân Việt Nam bị dụ dỗ sang làm việc rồi bị giữ lại cưỡng bức lao động, thậm chí chính là những kẻ đứng sau lừa đảo lại từng là nạn nhân bị lừa đi trước.
Giả thuyết ban đầu của Hùng đảo ngược hoàn toàn: có thể chị Thu không phải chỉ là nạn nhân của một vụ lừa tình đơn thuần. Có thể “Richard Trần” đã dùng bước cuối cùng trong kịch bản — dụ chị sang Campuchia với lời hứa gặp mặt trực tiếp, kết hôn, đưa cả gia đình sang Mỹ định cư — và một khi qua biên giới, chị rơi vào một cái bẫy lớn hơn nhiều.
Nhưng cũng có một khả năng khác, lạnh lùng hơn: rằng chị Thu, sau khi mất số tiền vay của em trai, trong tuyệt vọng đã tự quyết định liều mình sang đó, tin vào lời hứa cuối cùng như một cách duy nhất để không phải đối mặt với món nợ và sự thất bại trước mặt các con.
Hùng biết giới hạn của nghề mình. Một thám tử tư ở Việt Nam không có thẩm quyền pháp lý để hoạt động ở nước ngoài, càng không thể tự ý sang Campuchia truy tìm người trong khu vực do các băng nhóm tội phạm kiểm soát — đó là việc của cơ quan chức năng, của Interpol, của các tổ chức chống buôn người. Nhưng anh cũng biết rằng nếu chỉ chuyển toàn bộ thông tin cho công an và chờ đợi theo quy trình thông thường, thời gian có thể là thứ giết chết cơ hội tìm lại chị Thu an toàn.
Anh liên hệ với một người quen cũ, từng là đồng đội thời còn công tác trong ngành trước khi ra làm thám tử tư — hiện đang làm việc tại một tổ chức phi chính phủ chuyên hỗ trợ nạn nhân buôn người khu vực biên giới Việt Nam – Campuchia. Anh tên Phong.
“Mô tả chị Thu, thông tin chuyến bay, số điện thoại — gửi hết cho tôi,” Phong nói qua điện thoại. “Bên tôi có kênh phối hợp với công an nước bạn và một vài tổ chức tại chỗ. Nếu chị ấy đang bị giữ trong một khu tổ hợp lừa đảo, chúng tôi có cách tiếp cận nhanh hơn kênh ngoại giao chính thức.”
Ba ngày căng thẳng trôi qua. Bảo gọi điện cho Hùng mỗi buổi tối, giọng ngày càng kiệt sức. Hùng không hứa hẹn gì, chỉ nói anh đang làm mọi thứ có thể.
Đến ngày thứ tư, Phong gọi lại, giọng có phần nhẹ nhõm nhưng thận trọng. “Tìm thấy rồi. Chị ấy đang ở trong một khu nhà tại Bavet, gần biên giới Mộc Bài. Không phải bị giam giữ hoàn toàn — có vẻ như ban đầu chị ấy đến với hy vọng gặp ‘người yêu’, nhưng khi phát hiện sự thật, chị đã bị giữ lại, ép buộc tham gia vào công việc gọi điện lừa đảo người khác để trừ nợ ‘chi phí ăn ở, đi lại’ mà bên kia bịa ra. Bọn tôi đang phối hợp để đưa chị ấy về theo đường chính thức, cần thêm vài ngày làm thủ tục.”
Một tuần sau, chị Thu trở về Việt Nam qua cửa khẩu Mộc Bài, gầy đi trông thấy, ánh mắt còn chưa hết bàng hoàng. Bảo đón chị ở đó, ôm chị khóc như một đứa trẻ.
Khi Hùng đến gặp hai chị em vài ngày sau, tại chính căn nhà nhỏ ở Bình Chánh, chị Thu kể lại câu chuyện với giọng đều đều, như thể đang kể về một người khác chứ không phải chính mình.
“Anh ta nói rất ngọt,” chị nói. “Nói sẽ về Việt Nam cưới tôi, đưa mẹ con tôi sang Mỹ. Tôi tin, vì tôi cô đơn quá lâu rồi, anh Hùng ạ. Đến khi anh ta nói cần tôi bay sang Campuchia gặp mặt trực tiếp trước khi làm thủ tục bảo lãnh, vì ‘công ty đang có dự án ở đó’, tôi không nghĩ ngợi nhiều, chỉ nghĩ đây là bước cuối để đổi đời.”
“Khi chị đến nơi thì sao?”
Chị Thu im lặng một lúc. “Không có Richard Trần nào ở sân bay đón tôi cả. Chỉ có một người đàn ông Việt Nam khác, nói anh ta là ‘trợ lý’, đưa tôi về một khu nhà có tường rào cao, camera khắp nơi. Họ giữ hộ chiếu tôi ‘để làm thủ tục lưu trú’, rồi hai ngày sau bắt tôi ngồi vào một cái bàn máy tính, dạy tôi cách nói chuyện với đàn ông Việt Nam trên mạng, y hệt cách người ta từng nói chuyện với tôi.”
Hùng lặng đi một chút. Đây chính là vòng lặp tàn nhẫn của loại tội phạm này: biến nạn nhân thành công cụ tiếp tục tạo ra nạn nhân mới, khiến ranh giới giữa người bị hại và người gây hại trở nên mờ nhạt đến đau lòng.
“Tôi từ chối,” chị Thu nói tiếp, giọng run lên. “Họ dọa, họ giữ tôi lại, nói tôi còn nợ ‘chi phí’ hai nghìn đô nếu muốn về. Tôi tưởng mình sẽ chết ở đó.”
Vụ việc của chị Thu sau đó được chuyển giao đầy đủ cho công an để xử lý theo đúng thẩm quyền — cả phần lừa đảo chiếm đoạt tài sản ban đầu lẫn phần liên quan đến tổ chức cưỡng bức lao động xuyên biên giới, vốn nằm ngoài khả năng của một văn phòng thám tử tư. Hùng biết rõ giới hạn của mình: việc anh có thể làm là tìm ra sự thật và mở đường kết nối đúng người, đúng tổ chức có thẩm quyền và năng lực để giải cứu — không phải tự mình đóng vai người hùng vượt biên giới, điều mà phim ảnh hay tô vẽ nhưng thực tế chỉ khiến vụ việc thêm rối và nguy hiểm hơn cho nạn nhân.
Ngồi trong văn phòng chiều hôm đó, Vy hỏi anh: “Anh nghĩ có bao nhiêu người như chị Thu, đang trên một chuyến bay nào đó ngay lúc này, tin rằng mình sắp đến với hạnh phúc?”
Hùng nhìn ra cửa sổ, nơi bầu trời thành phố đang ngả sang màu cam của buổi chiều muộn. “Anh không biết con số chính xác. Nhưng anh biết rằng mỗi lần xuất cảnh với một tấm vé một chiều, không hành lý, không kế hoạch quay về rõ ràng, chỉ dựa vào lời hứa của một người chưa từng gặp mặt — đó luôn là dấu hiệu đáng để ai đó, một người thân nào đó, dừng lại và hỏi thêm một câu trước khi quá muộn.”
Anh nghĩ về câu tin nhắn ngắn ngủi chị Thu gửi cho con gái trước khi ra sân bay: Mẹ đi có việc vài ngày, con ở nhà lo cho em, đừng lo cho mẹ. Một câu nói tưởng chừng đơn giản, nhưng ẩn chứa cả nỗi cô đơn của một người mẹ đơn thân bao năm gồng gánh một mình, và niềm hy vọng mong manh cuối cùng bà đặt vào một lời hứa từ xa.
Không phải vụ án nào cũng kết thúc bằng một bằng chứng ngoại tình, một tài khoản ngân hàng bí mật, hay một kẻ phản diện rõ ràng để lên án. Có những vụ án, như vụ của chị Thu, chỉ đơn giản là câu chuyện về sự cô đơn bị lợi dụng, về ranh giới mong manh giữa hy vọng và cái bẫy, và về khoảng cách giữa một sân bay lúc năm giờ sáng với một khu nhà sau hàng rào cao ở một nơi cách nhà chỉ vài trăm cây số, nhưng xa hơn bất kỳ ai có thể tưởng tượng.
Bảo gọi điện cảm ơn Hùng lần cuối trước khi khép lại vụ việc, giọng đã bình tĩnh hơn nhiều. “Chị tôi giờ đang đi khám tâm lý, bác sĩ nói cần thời gian. Nhưng ít nhất chị ấy đã về nhà.”
“Đó là điều quan trọng nhất,” Hùng nói, và gác máy.
Ngoài kia, sân bay Tân Sơn Nhất vẫn tiếp tục đón và tiễn hàng ngàn người mỗi ngày, mỗi người mang theo một lý do riêng, một tấm vé một chiều hay khứ hồi, một hy vọng hay một nỗi sợ. Và Hùng biết, sớm muộn gì, sẽ lại có một Bảo khác bước vào văn phòng của anh, đặt lên bàn một tấm ảnh và một câu hỏi không lời giải dễ dàng: người thân của tôi đã đi đâu, và tại sao?
Hết.
