Trong các vụ việc hôn nhân đổ vỡ, cụm từ “tiểu tam” thường được nhắc đến như người thứ ba chen vào mối quan hệ vợ chồng. Trên mạng xã hội, không ít trường hợp người thứ ba bị chỉ trích, thậm chí bị công khai danh tính và cho rằng họ phải “chịu trách nhiệm trước pháp luật”. Nhưng dưới góc độ pháp lý, “tiểu tam” có thực sự phải chịu trách nhiệm hay không? Câu trả lời phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể.

“Tiểu tam” có phải là khái niệm pháp luật?

Trước hết cần khẳng định, “tiểu tam” không phải là thuật ngữ được quy định trong bất kỳ văn bản pháp luật nào của Việt Nam. Đây chỉ là cách gọi phổ biến trong đời sống để chỉ người có quan hệ tình cảm với người đang có vợ hoặc chồng.

Do đó, việc một người bị gọi là “tiểu tam” không đồng nghĩa với việc họ đã vi phạm pháp luật.

Điều quan trọng là phải xem xét hành vi thực tế của người đó có thuộc trường hợp bị pháp luật điều chỉnh hay không.

Ngoại tình có phải là hành vi vi phạm pháp luật?

Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, vợ chồng có nghĩa vụ yêu thương, chung thủy, tôn trọng và giúp đỡ nhau.

Nếu một người đang có vợ hoặc chồng mà có quan hệ tình cảm, chung sống như vợ chồng với người khác thì có thể vi phạm nghĩa vụ chung thủy.

Tuy nhiên, không phải mọi mối quan hệ ngoài hôn nhân đều ngay lập tức bị xử lý bằng chế tài pháp luật. Để bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi phải đáp ứng các điều kiện luật định.

Người thứ ba có bị xử phạt hành chính không?

Có thể.

Nếu người thứ ba biết rõ đối phương đã có vợ hoặc chồng nhưng vẫn chung sống như vợ chồng, thì cả hai có thể bị xem xét xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về xử phạt trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình.

Điều kiện quan trọng ở đây là “chung sống như vợ chồng”, chứ không chỉ là quen biết, nhắn tin hay có quan hệ tình cảm.

Việc xác định “chung sống như vợ chồng” sẽ dựa trên các chứng cứ như:

• Cùng sinh sống ổn định.
• Có con chung.
• Được hàng xóm, chính quyền địa phương xác nhận.
• Công khai quan hệ như vợ chồng.
• Cùng quản lý tài sản hoặc sinh hoạt chung.

Nếu chỉ hẹn hò, nhắn tin hoặc gặp gỡ mà chưa đủ căn cứ chứng minh việc chung sống như vợ chồng thì chưa chắc đã đủ cơ sở để áp dụng chế tài này.

Người thứ ba có bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Trong một số trường hợp, có thể.

Bộ luật Hình sự quy định về Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng.

Tuy nhiên, không phải cứ ngoại tình là bị xử lý hình sự.

Thông thường, việc truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra khi hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc thuộc các trường hợp mà pháp luật quy định, chẳng hạn như:

• Làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc cả hai bên dẫn đến ly hôn.
• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà vẫn tiếp tục vi phạm.
• Hoặc thuộc các trường hợp khác theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Như vậy, người thứ ba chỉ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm, chứ không phải chỉ vì bị gọi là “tiểu tam”.

Người thứ ba có phải bồi thường cho vợ hoặc chồng bị phản bội?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm.

Hiện nay, pháp luật Việt Nam không có quy định chung buộc người thứ ba phải bồi thường chỉ vì có quan hệ tình cảm với người đang có gia đình.

Muốn yêu cầu bồi thường thiệt hại, người yêu cầu phải chứng minh:

• Có hành vi trái pháp luật.
• Có thiệt hại thực tế xảy ra.
• Có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại.
• Có căn cứ pháp lý để phát sinh trách nhiệm bồi thường.

Trong đa số trường hợp, việc chỉ có quan hệ ngoài hôn nhân không tự động làm phát sinh nghĩa vụ bồi thường dân sự đối với người thứ ba.

Người bị phản bội có được đánh ghen không?

Câu trả lời là không.

Nhiều vụ việc đánh ghen bằng cách:

• Đánh người.
• Cắt tóc.
• Lột quần áo.
• Quay video rồi đăng mạng xã hội.
• Chửi bới, xúc phạm danh dự.

đều có thể khiến chính người đánh ghen phải chịu trách nhiệm pháp lý.

Tùy tính chất, mức độ vi phạm, người thực hiện có thể:

• Bị xử phạt vi phạm hành chính.
• Phải bồi thường thiệt hại.
• Thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây thương tích, làm nhục người khác hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Nói cách khác, việc bị phản bội không cho phép sử dụng bạo lực hay các hành vi trái pháp luật để giải quyết mâu thuẫn.

Có được đăng hình “tiểu tam” lên Facebook để bóc phốt?

Đây cũng là sai lầm khá phổ biến.

Việc tự ý đăng:

• Hình ảnh.
• Địa chỉ.
• Số điện thoại.
• Nơi làm việc.
• Thông tin cá nhân.

kèm theo các nội dung xúc phạm hoặc chưa được kiểm chứng có thể xâm phạm quyền về hình ảnh, danh dự, nhân phẩm và đời sống riêng tư của người khác.

Trong nhiều trường hợp, người đăng bài có thể phải:

• Gỡ bỏ nội dung.
• Xin lỗi công khai nếu có căn cứ.
• Bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật dân sự.
• Hoặc bị xử phạt hành chính nếu hành vi vi phạm quy định liên quan.

Vì vậy, thay vì “bóc phốt” trên mạng xã hội, người bị ảnh hưởng nên lựa chọn các biện pháp pháp lý phù hợp để bảo vệ quyền và lợi ích của mình.

Làm gì khi phát hiện người thứ ba xen vào hôn nhân?

Nếu phát hiện vợ hoặc chồng có quan hệ ngoài hôn nhân, bạn nên:

• Bình tĩnh thu thập thông tin bằng phương thức hợp pháp.
• Không tự ý xâm phạm đời sống riêng tư của người khác.
• Không dùng bạo lực hoặc đăng tải thông tin nhằm bôi nhọ.
• Tham khảo ý kiến luật sư nếu có nhu cầu ly hôn, chia tài sản hoặc giải quyết tranh chấp liên quan.
• Chuẩn bị chứng cứ hợp pháp nếu muốn yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét theo quy định.

Việc xử lý đúng quy định sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của bản thân và tránh phát sinh những rủi ro pháp lý không đáng có.

Kết luận

“Tiểu tam” là cách gọi trong đời sống xã hội, không phải là khái niệm pháp lý. Người thứ ba không mặc nhiên phải chịu trách nhiệm pháp lý chỉ vì có quan hệ tình cảm với người đã có gia đình. Tuy nhiên, nếu họ biết rõ đối phương đang có vợ hoặc chồng mà vẫn chung sống như vợ chồng, hoặc hành vi đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật, họ có thể bị xử phạt hành chính hoặc trong một số trường hợp đặc biệt bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Đối với người bị phản bội, cách bảo vệ quyền lợi hiệu quả nhất là sử dụng các biện pháp hợp pháp như thu thập chứng cứ đúng quy định, yêu cầu tư vấn pháp lý và giải quyết tranh chấp thông qua cơ quan có thẩm quyền. Việc đánh ghen, bôi nhọ hay công khai thông tin cá nhân của người khác trên mạng xã hội không chỉ không giải quyết được vấn đề mà còn có thể khiến chính người thực hiện phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.